Gejuich in de zaal bij briljant gespeeld eindspel door Giri

Door Herman Grooten op Schaaksite.nl

Wanneer wordt het schaken een volkssport? Dat vroeg ik me serieus af na de afgelopen zondag (25 januari) toen zich een gedenkwaardig moment voordeed bij de Masters. Ondanks een zeer matige start was onze ‘overgrootmeester’ (zoals we Anish Giri zo langzamerhand wel mogen noemen) bezig aan een comeback. In de ronde ervoor had hij de wereldkampioen, Dommaraju Gukesh aan zijn zegekar gebonden en in de achtste ronde speelde Giri – wederom met zwart – een uitstekende partij tegen de Oezbeekse topspeler Nodirbek Abdusattorov.

Het fascinerende gevecht tussen Abdusattorov (rechts) en Giri (Foto Lennart Ootes)

Vanuit de opening had hij met vlijmscherp spel de witspeler al in een hopeloze situatie gemanoeuvreerd en was het slechts een kwestie van tijd voordat hij de vis op het droge kon trekken. Maar helaas kwam er wat zand in de wielen en ineens was Giri een groot deel van zijn voordeel kwijt. Gelukkig ging de Oezbeek in dit razend moeilijke eindspel ook in de fout, waardoor zwart een tweede kans kreeg om alsnog een vol punt te scoren. Maar het was een zeer ingewikkeld geheel en het Britse duo, IM Jovanka Houska & GM Simon Williams, die in café De Zon (vlak naast sporthal De Moriaan, waar het toernooi gespeeld wordt) live commentaar geven bij de partijen, slaagden erin om de spanning in deze partij flink op te voeren.

Screenshot van de livestream met het commentaar van GM Williams & IM Houska

De commentatoren zitten samen op een podium waar hun live commentaar via camera’s het internet op geslingerd wordt, maar ook mag een grote menigte in de zaal hen op een groot scherm volgen. En juist die interactie met het publiek maakt het dat schaken volgens mij nu ook als een soort volksvermaak kan worden gezien. De partij naderde zijn hoogtepunt bij deze stelling.

Na een aantal keer wat mogelijkheden aftasten, kwamen Williams en Houska er achter dat er slechts één manier was om de winst af te dwingen. En dat gegeven buitte Williams goed uit, want door te zeggen dat Giri een paar keer “the only move” moest vinden, wist hij het publiek op te dwepen. En elke keer als Giri weer een “only move” (die zij al voorspeld hadden) op het bord bracht, ging er een groot gejuich op dat ook door de regisseur schitterend in beeld werd gebracht.

Screenshot van de zaal met toeschouwers (‘Amazing audience’ – Williams) tijdens het commentaar van GM Williams & IM Houska

De Britten hebben (voor zover ik weet) geen engine tot hun beschikking, maar wel de “engine-balk” links naast het analysebord die aangeeft wie er beter staat. Die hebben de spelers natuurlijk niet en als je op basis van de balk kunt ontdekken welke de goede zetten zijn, ben je natuurlijk flink in het voordeel. Williams, de entertainer, die zelfs van een denksport een geweldig spektakel wist te maken, zorgde voor een onvergetelijke middag waarin ‘Neerlands hoop in bange dagen’ (want zo mogen we Giri wel noemen nu hij binnenkort in het Kandidatentoernooi gaat proberen om de uitdager van de wereldkampioen te worden) tot de status van een sportster werd verheven. ‘What an amazing audience’, riep Williams in zijn enthousiasme toen Giri’s zetten elke keer met groot gejoel en applaus werden ontvangen. Het was geweldig om te zien hoe iedereen meeleeft met de nummer één van ons land! En inderdaad: onze landgenoot slaagde erin de partij naar zich toe te trekken, waardoor Nodirbek ineens zijn hand uitstak ten teken dat hij het opgaf.
Screenshot van de livestream in de speelzaal op het moment dat Nodirbek een hand uitsteekt ten teken dat hij zich gewonnen geeft. Ook hier klonk applaus!

Als u in de livestream van deze ronde doorspoelt naar 5:08 kunt u meegenieten van het gejoel uit de zaal. En bij ongeveer 5:13 komt het gejuich tot een hoogtepunt!

In het hiervoor getoonde diagram gaat het erom dat zwart op de juiste manier met een pionnen­doorbraak weet te komen. Maar het luistert erg nauw omdat het witte paard in sommige varianten de zwarte pionnen kan afstoppen. Dat deed mij denken aan de volgende stelling, gespeeld op mijn toenmalige vereniging. In een externe wedstrijd waarin degradatie op het spel stond, was het de teamleider van het team zelf die – terwijl hij genoeg aan remise had – er nog in slaagde om een paardeindspel met twee pionnen meer nog te verliezen. Dat de wonderlijke paardsprongen van het vijandelijke paard hem aan het duizelen hadden gebracht, werd duidelijk toen hij in de volgende diagramstelling een keuze moest maken uit vijf verschillende koningszetten.

De hele anekdote (én alle bijbehorende varianten) kunt u terugvinden in mijn artikel Teamleider wordt Teamlijder….

Ook in de partij Abdusattorov-Giri moest onze landgenoot proberen een zwarte vrijpion aan de overkant te krijgen. En ook hier kon het witte paard roet in het eten gooien…
Ik heb dit hele eindspel nog eens uitgebreid onder het analysemes gelegd.

Giri “eet de kraag van zijn blouse op” bij dit spannende eindspel (Foto Lennart Ootes)